banner84

26.04.2021, 08:33

Ermeni Tehciri ve Taktili hakkında birkaç not; Ne olmuştu?

Ermeni tehcirinin nasıl yapıldığı konusunda pek çok kitapta bilgi ve tanıklık vardır.

Tehcir sırasında Halep ve Konya valiliklerinde bulunan ve tehcirde İşlenen facialara karşı çıktığı için görevinden ayrılan ve istifa eden Mehmet Celal Bey, yaşadıklarını 1921 yılında Vakit gazetesinde anlatmıştır. Celal Bey, “Maksat imha etmekti ve imha ettiler” demekte ve dört yüz bin Ermeni’nin öldürüldüğünü yazmaktadır. Celal Bey, suçlu olanın Türkler değil, İttihat Terakki’nin Merkezi Umumisi olduğunu belirtmektedir. (Bu yazının yeni yazıya çevrilmiş biçimini 26-27 Nisan 2014 tarihli Radikal’de yayımlamıştım.)

Eski Tarım Bakanlarından Abidin Ege’nin Harp Günlükleri kitabından:

12 Ocak 1916 Halep Vilayeti-Raco’dan: Yollarda en çok tesadüf edilen bir şey varsa o da Ermeni ölüleridir. Bunlar yolun sağında ve solunda daima göze çarpıyor. Kimisini köpekler parçalıyor. … (Metin içinde üçüncü cümleyle dördüncü cümle arasında yer alan üç nokta buradan bir veya bazı cümlelerin çıkarıldığını düşündürüyor ancak kitapta bu konuda bir açıklama yok.) Bir kısmı da biraz toprakla örtülmüş, kokusu dışarıya vuruyor. Yolun iki cihetinde her birkaç yüz metrede bir kazılmış büyük çukurlara tesadüf olunuyor. Bunlar Ermeni ölülerini doldurmak için açılmış mezarlardır. Bu ölüleri buralara atıp üzerlerini biraz toprakla kapatıyorlar. Raco’da Ermen ölülerinden yapılmış oldukça büyük bir kabristan gördüm. Yollarda sefil bir halde göçebe halinde yaşayan birkaç kuruşa tren hattında kadın ve erkek çalışan Ermenilere tesadüf ettim. (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2011 s. 133)

YÜCE DİVANA VERİLDİLER

Ermeni tehcirinde suç işleyenlerin ileri gelenleri cezalandırılmıştır. Daha savaş sırasında, faciaların ayyuka çıkması üzerine, bizzat tehcir kararını veren İçişleri Bakanı Talat Paşa, yüzlerce kişiyi cezalandırmış, ancak bunlar Ermeni mallarını zimmetlerine geçirmek gibi suçlarla itham edilmiş, bazı görevlilerin yerleri değiştirilmiştir.

Asıl cezalandırma girişimi İttihatçılardan oluşan Meclisi Mebusan tarafından yapılmıştır. Divaniye Mebusu Fuat Bey, 2 Kasım 1918’de verdiği dilekçede Savaş yıllarında kurulan Sait Halim Paşa ve Talat Paşa kabinelerinin Yüce Divan’da yargılanmasını istemiştir. (Ancak Talat Paşa ve bazı arkadaşlarının o gece yurt dışına kaçtığı anlaşılmıştır.)

Meclisteki Rum ve Ermeni mebuslar da 4 Kasım 19118 günü verdikleri önergede Rum ve Ermenilerin tehcirinde suç işleyenlerin cezalandırılmasını istemişlerdir. Verdikleri bilgiye göre, savaş boyunca bir milyon Ermeni, 350 bin Rum öldürülmüş, Amele Taburlarında 250 bin kişi açlık ve yoksulluktan ölmüş, 250 bin kişi sınır dışı edilmiştir.

Meclis, dilekçeyi Beşinci Şubeye havale etmiş, Şube, her iki hükümette Şeyhülislamlar dâhil görev alan bakanları davet ederek tek tek sorgulamıştır. 10 maddeden oluşan suçlamaların ikisi Ermeni tehciriyle ilgilidir ve bugünkü dille şöyledir: “Bir takım çetelere yardım ederek yurt içinde ırz, mal ve cana saldırmak”, Hukuk kanunlarına ve insanlığa, özellikle anayasanın ruhuna, açık hükümlerine, yasalar ve emirnameler çıkararak memleketi bir facialar sahnesine dönüştürmek.” (Harp Kabinelerinin İsticvabı) Bu sorgu metinleri o tarihlerde kitap olarak yayımlanarak kamuoyuna da sunulmuştur.

Meclis kapatıldığı için bakanların Yüce Divan’da yargılanması mümkün olamamış ancak İstanbul’da kurulan Divanıharp 5 Temmuz 1919’da Enver, Talat, Cemal Paşalarla Doktor Nazım’ı yokluklarında idame mahkûm etmiştir. Sırf Tehcir ve taktil sorumlularını yargılamak üzere kurulan Divanıharplar da çeşitli idam ve hapis cezalarına çarptırılmıştır. Diyarbakır Valiliği sırasında 50.000 Ermeni’yi katletmekle suçlanan Doktor Reşit, tutukevinden kaçarak intihar etmiştir.

MUSTAFA KEMAL: “CEZALANDIRILSINLAR”

Damat Ferit hükümetinin istifasından sonra Anadolu Hareketiyle uzlaşan Ali Rıza Paşa Hükümeti’nin temsilcileriyle başında Mustafa Kemal Paşa’nın bulunduğu Hayati Temsiliyenin Amasya’da yaptıkları protokolün şu madde de yer almaktadır: “Tehcirde suç işleyenlerin kanunen cezalandırılması adlen ve siyaseten elzemdir” (Nutuk, belge 159)

Kâzım Karabekir Doğu’da Ermeniler üzerine askerî harekât için izin istediğinde Mustafa Kemal Paşa ilk verdiği yanıtlarda bu harekâtın “Yeni bir Ermeni katliamı gibi anlaşılacağı” gerekçesiyle karşı çıkmıştır.

DOĞU PERİNÇEK NE DİYORDU:

1973’te Mamak’ta görülen Doğu Perinçek başkanlığındaki Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi Davası’nın Savunması’nda konu şu cümlelerle ifade edilmişti: “Feodal komprador İttihat ve Terakki Hükümeti millî azınlıklar üzerinde baskı ve katliam politikası uyguladı. Doğu’da yüz binlerce Ermeni’yi katletti. Geri kalanları da yurtlarından sürdü.” (Savunma 4. Baskı, Aydınlık Yayınları 1992, s. 154) (26 Nisan 2021)

Yorumlar (0)
1
az bulutlu
Günün Anketi Tümü
BUGÜN SEÇİM OLSA HANGİ PARTİYE OY VERİRSİNİZ?
BUGÜN SEÇİM OLSA HANGİ PARTİYE OY VERİRSİNİZ?
Namaz Vakti 19 Ocak 2022
İmsak 06:49
Güneş 08:18
Öğle 13:20
İkindi 15:49
Akşam 18:11
Yatsı 19:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Beşiktaş 22 35
4. Hatayspor 21 35
5. Başakşehir 21 34
6. Adana Demirspor 22 34
7. Fenerbahçe 22 33
8. Alanyaspor 21 32
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 22 26
15. Göztepe 22 24
16. Antalyaspor 21 23
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 22 21
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 21 27
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11