banner84

26.04.2021, 08:33

Ermeni Tehciri ve Taktili hakkında birkaç not; Ne olmuştu?

Ermeni tehcirinin nasıl yapıldığı konusunda pek çok kitapta bilgi ve tanıklık vardır.

Tehcir sırasında Halep ve Konya valiliklerinde bulunan ve tehcirde İşlenen facialara karşı çıktığı için görevinden ayrılan ve istifa eden Mehmet Celal Bey, yaşadıklarını 1921 yılında Vakit gazetesinde anlatmıştır. Celal Bey, “Maksat imha etmekti ve imha ettiler” demekte ve dört yüz bin Ermeni’nin öldürüldüğünü yazmaktadır. Celal Bey, suçlu olanın Türkler değil, İttihat Terakki’nin Merkezi Umumisi olduğunu belirtmektedir. (Bu yazının yeni yazıya çevrilmiş biçimini 26-27 Nisan 2014 tarihli Radikal’de yayımlamıştım.)

Eski Tarım Bakanlarından Abidin Ege’nin Harp Günlükleri kitabından:

12 Ocak 1916 Halep Vilayeti-Raco’dan: Yollarda en çok tesadüf edilen bir şey varsa o da Ermeni ölüleridir. Bunlar yolun sağında ve solunda daima göze çarpıyor. Kimisini köpekler parçalıyor. … (Metin içinde üçüncü cümleyle dördüncü cümle arasında yer alan üç nokta buradan bir veya bazı cümlelerin çıkarıldığını düşündürüyor ancak kitapta bu konuda bir açıklama yok.) Bir kısmı da biraz toprakla örtülmüş, kokusu dışarıya vuruyor. Yolun iki cihetinde her birkaç yüz metrede bir kazılmış büyük çukurlara tesadüf olunuyor. Bunlar Ermeni ölülerini doldurmak için açılmış mezarlardır. Bu ölüleri buralara atıp üzerlerini biraz toprakla kapatıyorlar. Raco’da Ermen ölülerinden yapılmış oldukça büyük bir kabristan gördüm. Yollarda sefil bir halde göçebe halinde yaşayan birkaç kuruşa tren hattında kadın ve erkek çalışan Ermenilere tesadüf ettim. (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2011 s. 133)

YÜCE DİVANA VERİLDİLER

Ermeni tehcirinde suç işleyenlerin ileri gelenleri cezalandırılmıştır. Daha savaş sırasında, faciaların ayyuka çıkması üzerine, bizzat tehcir kararını veren İçişleri Bakanı Talat Paşa, yüzlerce kişiyi cezalandırmış, ancak bunlar Ermeni mallarını zimmetlerine geçirmek gibi suçlarla itham edilmiş, bazı görevlilerin yerleri değiştirilmiştir.

Asıl cezalandırma girişimi İttihatçılardan oluşan Meclisi Mebusan tarafından yapılmıştır. Divaniye Mebusu Fuat Bey, 2 Kasım 1918’de verdiği dilekçede Savaş yıllarında kurulan Sait Halim Paşa ve Talat Paşa kabinelerinin Yüce Divan’da yargılanmasını istemiştir. (Ancak Talat Paşa ve bazı arkadaşlarının o gece yurt dışına kaçtığı anlaşılmıştır.)

Meclisteki Rum ve Ermeni mebuslar da 4 Kasım 19118 günü verdikleri önergede Rum ve Ermenilerin tehcirinde suç işleyenlerin cezalandırılmasını istemişlerdir. Verdikleri bilgiye göre, savaş boyunca bir milyon Ermeni, 350 bin Rum öldürülmüş, Amele Taburlarında 250 bin kişi açlık ve yoksulluktan ölmüş, 250 bin kişi sınır dışı edilmiştir.

Meclis, dilekçeyi Beşinci Şubeye havale etmiş, Şube, her iki hükümette Şeyhülislamlar dâhil görev alan bakanları davet ederek tek tek sorgulamıştır. 10 maddeden oluşan suçlamaların ikisi Ermeni tehciriyle ilgilidir ve bugünkü dille şöyledir: “Bir takım çetelere yardım ederek yurt içinde ırz, mal ve cana saldırmak”, Hukuk kanunlarına ve insanlığa, özellikle anayasanın ruhuna, açık hükümlerine, yasalar ve emirnameler çıkararak memleketi bir facialar sahnesine dönüştürmek.” (Harp Kabinelerinin İsticvabı) Bu sorgu metinleri o tarihlerde kitap olarak yayımlanarak kamuoyuna da sunulmuştur.

Meclis kapatıldığı için bakanların Yüce Divan’da yargılanması mümkün olamamış ancak İstanbul’da kurulan Divanıharp 5 Temmuz 1919’da Enver, Talat, Cemal Paşalarla Doktor Nazım’ı yokluklarında idame mahkûm etmiştir. Sırf Tehcir ve taktil sorumlularını yargılamak üzere kurulan Divanıharplar da çeşitli idam ve hapis cezalarına çarptırılmıştır. Diyarbakır Valiliği sırasında 50.000 Ermeni’yi katletmekle suçlanan Doktor Reşit, tutukevinden kaçarak intihar etmiştir.

MUSTAFA KEMAL: “CEZALANDIRILSINLAR”

Damat Ferit hükümetinin istifasından sonra Anadolu Hareketiyle uzlaşan Ali Rıza Paşa Hükümeti’nin temsilcileriyle başında Mustafa Kemal Paşa’nın bulunduğu Hayati Temsiliyenin Amasya’da yaptıkları protokolün şu madde de yer almaktadır: “Tehcirde suç işleyenlerin kanunen cezalandırılması adlen ve siyaseten elzemdir” (Nutuk, belge 159)

Kâzım Karabekir Doğu’da Ermeniler üzerine askerî harekât için izin istediğinde Mustafa Kemal Paşa ilk verdiği yanıtlarda bu harekâtın “Yeni bir Ermeni katliamı gibi anlaşılacağı” gerekçesiyle karşı çıkmıştır.

DOĞU PERİNÇEK NE DİYORDU:

1973’te Mamak’ta görülen Doğu Perinçek başkanlığındaki Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi Davası’nın Savunması’nda konu şu cümlelerle ifade edilmişti: “Feodal komprador İttihat ve Terakki Hükümeti millî azınlıklar üzerinde baskı ve katliam politikası uyguladı. Doğu’da yüz binlerce Ermeni’yi katletti. Geri kalanları da yurtlarından sürdü.” (Savunma 4. Baskı, Aydınlık Yayınları 1992, s. 154) (26 Nisan 2021)

Yorumlar (0)
30
açık
Günün Anketi Tümü
BUGÜN SEÇİM OLSA HANGİ PARTİYE OY VERİRSİNİZ?
BUGÜN SEÇİM OLSA HANGİ PARTİYE OY VERİRSİNİZ?
Namaz Vakti 02 Temmuz 2022
İmsak 03:30
Güneş 05:29
Öğle 13:13
İkindi 17:13
Akşam 20:47
Yatsı 22:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31